Mooie gebaren van Sandra

Sandra vertolktTussen alle stands door baan ik me een weg naar het hoofdpodium. Daar is een paneldiscussie bezig. Als deze is afgelopen stijgt het applaus op naar het dak. Niet hoorbaar overigens, maar wel zichtbaar. Honderden handjes zwaaien met zijn allen richting podium. Ik ben op Werelddovendag en kijk mee met gebarentolk Sandra Markies (44 jaar).

Deze vreemde gewaarwording ervaar ik de hele dag en roept qua ervaring hetzelfde gevoel op als je in een vreemd land bent waar je de taal niet spreekt. Overal zijn mensen aan het converseren; elkaars handen aanraken, wijzen en gebaren maken. Sandra wordt constant aangeschoten door bekenden, maar ook mensen die haar kennen als tolk van het NOS Journaal.

Sandra gebaart in workshopSandra is al 20 jaar gebarentolk. Toen ze tijdens haar agogische opleiding stage deed bij een dovenschool raakte ze gefascineerd door de taal met gebaren. Ze deed een cursus en bleek een goed fingerspitzengefuhl te hebben. Nadat ze haar opleiding afmaakte ging ze ook studeren voor gebarentolk. Sindsdien tolkt ze bij de meest uiteenlopende gebeurtenissen.

“Mijn allereerste opdracht was voor een dove moeder op een consultatiebureau. Destijds reisde ik het hele land door, want er waren toen (80) veel minder tolken dan vandaag de dag (zo’n 500). Ook de situatie voor doven is tegenwoordig geheel anders. Je kunt als dove aanspraak maken op een gebarentolk voor een aantal uur per jaar. Vroeger werd er vaak een beroep gedaan op de nabije familie voor tolken. Je had dan regelmatig de bizarre situatie dat een kind van bijvoorbeeld 8 jaar moest tolken bij de notaris of bij de dokter voor zijn ouders. Die situatie is gelukkig voorbij”

Bij de eerder genoemde paneldiscussie die gaat of dovenonderwijs moet worden geïntegreerd in regulier onderwijs is Sandra ‘stemtolk’ wat inhoudt dat ze de gebaren van de deelnemers vertaalt in het Nederlands. Later heeft ze een workshop over solliciteren waarbij ze de stem van de workshopleider in gebaren vertaalt. Een intensieve gebeurtenis, want je moet constant scherp zijn wat er gezegd wordt en wat voor reacties daarop weer komen.

Joost en SandraDe gebarentaal kent vele gebruiken en varianten. Er zijn eigen grammaticale regels, vervoegingen, maar ook een andere zinvolgorde. Zo begint de zin vaak met het onderwerp, zodat je meteen weet waar het over gaat. Ook heeft elk land zijn eigen gebarentaal. “Voor het gebaar voor een kopje thee in Nederland houdt je vinger en duim tegen elkaar als ware je een theezakje vasthoudt. In Japan kennen ze dat helemaal niet, want daar heerst een hele andere theecultuur. En in de VS wordt bijvoorbeeld veel meer aan letterspellen (het letter voor letter gebaren) gedaan dan hier.”

Sandra houdt vooral van de afwisseling en de uitdagingen die het werk blijft bieden. “Soms moet je bizarre woorden vertalen zoals ‘schuttersvisje’ of ‘swaffelen’, maar ook de omgeving vraagt om aanpassing. Zo moest ik ooit de laatste sacramenten voor iemand vertolken; dat gaat je niet in de koude kleren zitten.” Naast haar werk is het tolken een belangrijk onderdeel van haar leven, want zowel haar partner als een aantal familieleden is doof. Maar elk nadeel heeft zijn voordeel. Zo heeft Sandra haar hond ‘tweetalig’ opgevoed. Woef!

2 Reacties op Mooie gebaren van Sandra
  1. Tolk notaris
    maart 1, 2012 | 13:18

    Knap, gebarentolken. Een groot verschil dan tolken met woorden. Heel knap hoe de tolken de woorden naar hun handen.

  2. Tolk notaris
    maart 1, 2012 | 13:19

    pardon, ‘hoe de tolken de woorden naar hun handen vertalen.’

Reageer